شبکه استیکینگ اتریوم زیر فشار فزاینده؛ صف برداشت‌ها به رکورد تازه‌ای رسید
شبکه استیکینگ (سپرده‌گذاری) اتریوم با افزایش بی‌سابقه‌ی درخواست برداشت‌ها روبه‌رو شده و این موضوع تعادل میان نقدشوندگی و امنیت شبکه را به چالش کشیده است.
طبق داده‌های تازه، نزدیک ۲.۴۴ میلیون واحد ETH به ارزش بیش از ۱۰.۵ میلیارد دلار تا تاریخ ۸ اکتبر در صف برداشت قرار دارند که سومین رقم بالای ماه گذشته است.
این رقم پس از سقف ۲.۶ میلیون اتریوم در ۱۱ سپتامبر و ۲.۴۸ میلیون اتریوم در ۵ اکتبر قرار می‌گیرد.
بر اساس داده‌های پلتفرم Dune Analytics که توسط تحلیلگر آنچین توسط هیلدابی گردآوری شده، بیشتر این برداشت‌ها مربوط به پلتفرم‌های بزرگ استیکینگ نقدشونده (Liquid Staking) مثل Lido، EtherFi، Coinbase و Kiln است.
این سرویس‌ها به کاربران اجازه می‌دهند اتریوم خود را استیک کنند و همزمان با توکن‌های مشتقه‌ای مانند stETH، نقدشوندگی دارایی‌شان را حفظ کنند.
در حال حاضر میانگین زمان انتظار برای برداشت در شبکه‌ی استیکینگ اتریوم به ۴۲ روز و ۹ ساعت رسیده است؛ وضعیتی که از ماه جولای همچنان ادامه دارد و نشانه‌ی نوعی عدم‌تعادل میان نقدشوندگی و امنیت شبکه است.
ویتالیک بوترین یکی از بنیان‌گذاران اتریوم، از این طراحی دفاع کرده و گفته این تأخیرها عامدانه و برای حفظ ثبات شبکه در نظر گرفته شده‌اند.
او استیکینگ را نوعی خدمت منظم و پایبندانه به شبکه توصیف کرده و گفته است تأخیر در خروج اعتبارسنج‌ها به حفظ ثبات شبکه کمک می‌کند؛ چون جلوی سفته‌بازی‌های کوتاه‌مدت را می‌گیرد و باعث می‌شود اعتبارسنج‌ها تعهد بیشتری به امنیت بلندمدت زنجیره داشته باشند.
اما طولانی شدن صف برداشت، بحث‌هایی را در جامعه‌ی اتریوم برانگیخته است. برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند این وضعیت می‌تواند به نقطه‌ضعف ساختاری در اکوسیستم اتریوم تبدیل شود.
تأثیر این وضعیت بر اتریوم و اکوسیستم آن چیست؟
تحلیلگر ناشناس «Robdog» وضعیت فعلی را یک بمب زمانی توصیف کرده و گفته است افزایش زمان خروج، ریسک زمانی (duration risk) را برای شرکت‌کنندگان در بازار استیکینگ نقدشونده بالا می‌برد.
به گفته‌ی او:
"مشکل اینجاست که این تأخیرها می‌توانند باعث یک چرخه‌ی بازگشت منفی شوند که اثرات سیستمی بزرگی بر دیفای، بازار وام‌دهی و استفاده از توکن‌های LST به‌عنوان وثیقه دارد."
شکاف قیمتی بین ETH و توکن‌های استیکینگ
Robdog توضیح داده است که طول صف خروج مستقیماً بر نقدشوندگی و ثبات قیمت توکن‌هایی مانند stETH تأثیر می‌گذارد. این توکن‌ها معمولاً کمی پایین‌تر از قیمت اتریوم معامله می‌شوند تا ریسک تأخیر در بازخرید و خطرات پروتکلی را منعکس کنند.
اما هرچه صف خروج طولانی‌تر شود، این فاصله قیمتی (discount) نیز بیشتر می‌شود.
به‌عنوان مثال، وقتی stETH با نسبت ۰.۹۹ به ۱ معامله می‌شود، معامله‌گران می‌توانند با خرید آن و انتظار ۴۵ روزه برای بازخرید، حدود ۸٪ سود سالانه کسب کنند. اما اگر مدت انتظار دو برابر شود و به ۹۰ روز برسد، سود مؤثر به حدود ۴٪ کاهش می‌یابد و در نتیجه انگیزه‌ی خرید کمتر و شکاف قیمتی بیشتر می‌شود.
خطر سرایت به بازار دیفای
از آنجا که توکن‌هایی مانند stETH در پروتکل‌های وام‌دهی دیفای مثل Aave به‌عنوان وثیقه استفاده می‌شوند، هر انحراف قابل‌توجه از قیمت اتریوم می‌تواند به کل اکوسیستم سرایت کند.
به‌عنوان نمونه، stETH پلتفرم Lido به‌تنهایی حدود ۱۳ میلیارد دلار ارزش قفل‌شده (TVL) دارد که بخش زیادی از آن در پوزیشن‌های اهرمی تکرارشونده قرار گرفته است.
Robdog هشدار داده که شوک نقدینگی ناگهانی مثلاً در اثر رویدادهایی مشابه سقوط Terra/Luna یا ورشکستگی FTX می‌تواند باعث خروج سریع سرمایه، افزایش نرخ بهره و بی‌ثباتی در بازارهای دیفای شود.
او می‌گوید:
"اگر شرایط بازار ناگهان تغییر کند و بسیاری از دارندگان ETH بخواهند از معاملات خود خارج شوند، تنها بخش محدودی از ETH واقعاً قابل برداشت است، چون بیشتر آن در وام‌ها قفل شده‌اند. این وضعیت می‌تواند باعث هجوم گسترده برای برداشت دارایی‌ها شود؛ چیزی شبیه به ورشکستگی بانکی در دنیای مالی سنتی."
نیاز به بازنگری در مدیریت ریسک
این تحلیلگر تأکید می‌کند که صندوق‌ها و پلتفرم‌های وام‌دهی باید چارچوب‌های مدیریت ریسک قوی‌تری برای پوشش ریسک ناشی از طولانی شدن دوره‌ی خروج ایجاد کنند.
او می‌گوید:
"وقتی زمان خروج یک دارایی از یک روز به ۴۵ روز برسد، آن دارایی دیگر همان دارایی قبلی نیست."
Robdog پیشنهاد داده توسعه‌دهندگان هنگام قیمت‌گذاری وثیقه‌ها، نرخ تنزیل (discount rate) را بر اساس طول دوره‌ی خروج در نظر بگیرند.
او در پایان نوشته است:
"از آنجا که توکن‌های LSTها بخش جدایی‌ناپذیر زیرساخت دیفای هستند، باید به فکر افزایش ظرفیت خروج باشیم. حتی اگر توان خروج دو برابر شود، باز هم مقدار کافی از اتریوم برای حفظ امنیت شبکه وجود خواهد داشت."
