در یک نگاه

• بازار در فاز تصمیم‌گیری: پس از رسیدن به کف ۶۰ هزار دلار، روند نزولی متوقف شده و اصلاح موقت صعودی محتمل است.
• «مقاومت‌های اصلی: اولین مقاومت ۷۲–۷۴ هزار دلار است و پس از عبور از آن، اهداف کوتاه‌مدت و میان‌مدت روند صعودی احتمالی می‌توانند ۸۰–۸۲ و ۹۰–۹۱ هزار دلار باشند.»
• نوسانات دو طرفه: کاهش حجم معاملات و نقدینگی همراه با استفاده بالا از اهرم در بازار فیوچرز، احتمال حرکت شارپ در هر دو جهت را افزایش می‌دهد.
• روند بلندمدت نزولی: همچنان فاز تسلیم در بازار دیده نشده و کف‌های جدید در بلندمدت قابل دسترس هستند؛ ترس از جاماندن بی‌مورد است.

ضمن عرض تسلیت به ملت داغدار ایران و گرامیداشت چهلمین روز کشته شدن جاویدنامان وطن، در مقاله پیش‌رو به بررسی وضعیت بیتکوین پرداخته و از چندین دیدگاه و زاویه مختلف بیتکوین را برای همراهان تحلیل می‌کنیم.

مقدمه

پس از افت بیش از ۵۰ درصدی بیتکوین در ماه‌های اخیر و شروع فاز نزولی بازار که بارها بویژه در آخرین مقاله خود به آن اشاره کردیم، پس از رسیدن بیتکوین به حوالی ۶۰ هزار دلار شاهد توقف روند نزولی و بازاری رنج هستیم. چنین به نظر می‌رسد که علی‌رغم عدم وجود تقاضا از سویی و عدم مشاهده فاز تسلیم در بازار از سوی دیگر بازار در مرحله تصمیم‌گیری قرار دارد. نه محرکی قوی برای رشد و بازگشت تقاضا وجود دارد و نه میلی برای فروش در قیمت‌های پایین و نه ترسی به جهت پیش‌بینی ریزش بیشتر قیمت در کوتاه‌مدت. در چنین شرایطی اولین نشانه‌های ممکن برای اصلاح موقت رو به بالا دیده می‌شود اما این نشانه‌ها برای شروع حرکت صعودی کافی نبوده است، هرچند شروط لازم برای صعود قیمت هستند. در ادامه به بررسی جزییات این نشانه‌ها و سایر موارد پر اهمیت خواهیم پرداخت.

تحلیل تکنیکال

پس از کف اخیر قیمت در حوالی کمی کمتر از ۶۰ هزار دلار و بازگشت قیمت تا حوالی ۷۲ هزار دلار با توجه به نوع ساختار بازار و جنس حرکت قیمت، با اطمینان می‌توان گفت از آنجایی که حجم معاملات بازار اسپات روند اخیر قیمت را تایید نمی‌کند، این روند ضعیف صعودی مسیر اصلاح روند نزولی پیشین است که فعلا معتقد هستیم که روند اصلی بازار است. همانطور که در نمودار بالا مشاهده می‌کنید در حال حاضر دو سطح مهم درافق کوتاه‌مدت بازار را به خود مشغول کرده است. لول قرمز رنگ (خط افقی قرمز) در محدوده ۶۷۳۴۰ دلار که باید قیمت به زیر آن می‌ رفت که این اتفاق افتاد و کف مینور ۶۷۲۹۰ را ثبت کرد. سطح بعدی مقاومت ناحیه ۷۲ الی ۷۴ هزار دلار است که قیمت را تا کنون دو بار به پایین هل داده و برای رسیدن به سطوح بالاتر باید از این مقاومت عبور کنیم. چنانچه ازین مقاومت عبور کنیم در میان‌مدت با دو سطح مقاومتی مهم رو به رو هستیم. مقاومت اول در نایحه ۸۰ الی ۸۲ هزار دلار که از دو جهت بسیار پر اهمیت است. یک اینکه گپ بازار CME در آن ناحیه قرار دارد و دیگر اینکه پشت ناحیه فشردگی قیمت که با خط‌‌ چین مشکی نمایش داده شده نقدینگی جذابی برای بازارساز وجود دارد و رسیدن قیمت به آن ناحیه را محتمل می‌کند. پس از آن نیز ناحیه مهم تکنیکالی بین ۹۰۵۰۰ ال ۹۱۰۰۰ دلار قرار دارد. بجز این موارد در مقاله هفته گذشته هم به اعداد مهم آنچین اشاره کردیم که با این ساختار تکنیکال و مقاومت‌های یاد شده همپوشانی جالب توجهی دارند. بطور کلی همانطور که در تحلیل‌های تصویری یک ماه اخیر بارها از روند غالب نزولی و اتمام چرخه صعودی بازار صحبت کردیم، همچنان بر این عقیده هستم که روند اصلی و غالب بازار نزولی است اما چنانچه ریسکی سیستماتیک کلیت بازار را تحت تاثیر قرار ندهد ـ مثل ریسک جنگ آمریکا و اسرايیل با جمهوری اسلامی – بیتکوین می‌تواند با حفظ کف ۶۰ هزار دلار بطور موقت تا مقاومت‌های یاد شده در حوالی ۸۲ و ۹۰ هزار دلار رشد کند. در حقیقت روند کوتاه‌مدت تا میان‌مدت بازار را صعودی و روند بلند‌مدت را همچنان نزولی می‌بینم.

ساختار بازار فیوچرز

با توجه به تغییر روند طی دو هفته گذشته از روند نزولی به روند رنج، سنتیمنت و رفتار سرمایه‌گذاران در بازار فیوچرز از اهمیت زیادی برخوردار است. طی دو هفته گذشته و با رشد ضعیف قیمت و باز پس‌گیری سطح ۷۰ هزار دلار مشاهده می‌کنیم که در بازار فیوچرز، OI به نرمی در حال کاهش است. در همین حال حجم معاملات فیوچرز نیز کاهشی است. چنین ساختاری به ما نشان می‌دهد که در حالت کلی شاهد بسته شدن پوزیشن‌ها در بازار فیوچرز هستیم. اما این کدام معاملات و در کدام جهت هستند که بسته می‌شوند؟ برای پاسخ به این سوال باید به سراغ فاندینگ‌ریت برویم. طی همین دوهفته که اوپن اینترست به نرمی در حال کاهش بود شاهد رشد فاندینگ ریت هستیم. این بدان معناست که عمده پوزیشن‌هایی که بسته می‌شوند پوزیشن‌های شورت یا فروش هستند و البته در کنار این اندکی نیز شاهد باز شدن پوزیشن لانگ یا خرید هستیم. اما میزان باز شدن پوزیشن‌های جدید کمتر از بسته شدن پوزیشن‌های قبلی است. آنجه بنظر می‌رسد بیشتر سیو سود فروشندگان قدیمی است تا خوشبینی خریداران جدید برای رشد قیمت. در همین حال نوع پوزیشن‌گیری فعالان بازار آپشن بویژه تریدر‌های گاما لانگ و گاما شورت نشان می‌دهد که بواسطه وجود این پوزیشن‌ها بازار بگونه‌ای ساختار یافته که در هنگامه صعود قیمت فشار فروش در بازار مشتقات اجازه رشد بیشتر را نمی‌دهد اما در زمان افت قیمت ساختار معامله‌گران گاما شورت به ریزش بیشتر بازار دامن می‌زند. این ساختار طی حدود یک ماه گذشته بطو پیوسته حفظ شده هرچند که در دو هفته اخیر اندکی از شدت آن کاسته شده است. همچنین از منظر حجم معاملات تجمیعی طی روند نزولی اخیر در قیمت‌های مختلف مشاهده می کنیم که در محدوده قیمتی ۸۸ الی ۹۱ هزار شاهد بیشترین حجم معاملات فیوچرز هستیم که عموما چنین نواحی قیمتی پتانسیل این را دارد که مانند آهن‌ربای قیمت عمل کرده و قیمت را به سمت خود بکشند. این ناحیه نیز با مقاومت دوم ما در حوالی ۹۰۵۰۰ الی ۹۱۰۰۰ دلار همپوشانی دارد.

خروج پول از بازار و کاهش نقدینگی

کاهش حجم معاملات اسپات در کنار کاهش ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها و خروج پول گسترده و ادامه از بازار کریپتو که در نمودار زیر می‌بینید همگی نشان از وضعیت رکودی و کاهش نقدینگی همه جانبه در بازار کریپتو دارد. در چنین شرایطی و با توجه به ریسک‌های ژئوپلتیک و عدم وجود تقاضا در بازار اسپات اتمام اصلاح یا یک روند صعودی ادامه دار بسیار دور از انتظار است و برای تحلیل بهتر بازار باید به سراغ داده‌های بازار مشتقات برویم. با بررسی داده‌های بازار فیوچرز باز هم به همین نتیجه می‌رسیم که بازار کریپتو در وضعیت رکودی و خطرناکی قرار دارد. پیش‌تر از کاهش حجم معاملات بازار فیوچرز و کاهش OI گفتیم، در ادامه نیز سایر شواهد مبنی بر کاهش نقدینگی در بازار مشتقات را هم بررسی می‌کنیم. نمودار زیر عمق بازار ۱٪ بیتکوین در صرافی بایننس است. همانگونه که آشکار است طی ۴۵ روز گذشته بطو مدام شاهد کاهش عمق بازار بیتکوین هستیم که نمود بسیار مهمی از کاهش نقدینگی در بازار است. در کنار این کاهش نقدینگی شاهد این هستیم که شاخص Taker But/Taker Sell نیز نزدیک عدد ۱ در نوسان است که نشان از برابری سفارشات مارکت در دو جهت خریدار و فروشنده است اما روند صعودی دو هفته اخیر این شاخص نشان از هیجان در سمت خریدار است. نکته‌ای که نشان از ریسکی نهفته در بازار دارد. بجز این در یک هفته الی ده روز اخیر عمق بازار در سمت فروش اندکی افزایش داشته که بیانگر این حقیقت است که فروشندگان تمایل دارند در قیمت‌های بالاتری دارایی خود را نقد کنند. نمودار پایین نشان‌دهنده میزان فعالیت بازار مشتقات در کنار میزان استفاده از اهرم در بازار‌های مشتق شده از کریپتو است. خطری که بازار را تهدید می‌کند از همین‌جا نشات می‌گیرد. مشاهده می‌کنیم که با کاهش حجم معاملات و کاهش اوپن اینترست در کنار کاهش عمق بازار همزمان شاهد استفاده بیشتر از لوریج هستیم(خط آبی رنگ نمودار بالا). چنین ترکیبی نشان می‌دهد که عمده فعالان کنونی در بازار مشتقات سرمایه‌گذاران خرد هستند که با اهرم‌های بالا در هر دو جهت لانگ و شورت در بازار فعالیت می‌کنند. این ساختار خطرناک می تواند در آینده نزدیک سبب افزایش شدت نوسانات بازار در هر دو جهت باشد. در حقیقت انتظار شخصی بنده این است که چنانچه قیمت در کوتاه‌مدت در جهت صعودی حرکت کند با مومنتوم بالایی حرکت خواهد کرد و اگر در جهت نزولی نیز حرکت کند چنین جنسی از حرکت را نشان دهد اما با توجه به نقدینگی روی چارت شدت نوسان رو به بالا از شدت نوسان رو به پایین بیشتر خواهد بود. نمودار بالا میزان نقدینگی حاصل از لیکویید شدن معامله گرانی است که از لوریج‌های بالا استفاده کرده‌اند. مشاهده می‌کنید که در سمت خریداران اعداد حوالی ۶۵ هزار دلار و در سمت فروشندگان قیمت‌‌های حوالی ۸۰ و ۸۹ هزار دلار بیشترین میزان لیکویید شدن را دارند. این نواحی نقدینگی جذابیت زیادی برای بازارساز دارند چرا که سرمایه‌گذاران خرد و پرریسک طعمه‌های خوبی برای شکار و استاپ‌هات شدن هستند. پس در کنار همه موارد گفته شده انتظار نوسانات شدید دو طرفه به سمت نواحی یاد شده محتمل بنظر می‌رسد.

جمع بندی و نتیجه گیری

بطور کلی نشانه‌هایی از وجود یک حرکت موقت صعودی در بازار دیده می‌شود که اگر ریسک ساختاری کلیت بازار را تحت تاثیر قرار ندهد و خبر بدی مخابره نشود این پتانسیل به فعل تبدیل خواهد شد و روند کوتاه‌مدت تا میان مدت می‌تواند صعودی شود. اولین مقاومت سر راه قیمت ناحیه ۷۲ الی ۷۴ هزار دلار است که شکست آن بسیار محتمل است و پس از عبور قیمت ازین ناحیه می‌توان تارگت‌های ۸۰ الی ۸۲ هزار دلار و سپس ۹۰ الی ۹۱ هزار دلار را برای بیتکوین متصور شد از سمت دیگر با توجه به ساختار بازار فیوچرز، یعنی کاهش حجم معاملات، کاهش عمق بازار، کاهش نقدینگی و افزایش استفاده از اهرم توسط معامله‌گران انتظار می‌رود حرکات شارپ و نوسانات دو طرفه برای جذب نقدینگی وجود داشته باشد. در چنین شرایطی کنترل احساسات در کنار عدم قرار داد استاپ پوزیشن‌ها در نواحی نزدیک به قیمت و همیچین عدم استفاده از لوریج‌های بالا ضروری هستند. در نهایت نیز همانطور که پیش‌تر اشاره شد از آنجایی که هنوز فاز تسلیم را در بازار مشاهده نکرده ایم(در این ویدیو به تفضیل در این مورد صحبت شده) و همچنان شاهد خروج پول از بازار و عدم وجود تقاضا در بازار اسپات هستیم بنظر نمی‌رسد روند نزولی قیمت تمام شده باشد و کف‌های جدید در بلند‌مدت قابل دسترس هستند. پس ترس از جاماندن ترسی غیر معقول و بیجا است. ارادتمند سروش اورانوس

در یک نگاه

• کریپتو پس از یک دهه روایت‌سازی‌های پیاپی، به نقطه‌ای رسیده که بسیاری از داستان‌های صعودی آن دیگر قدرت اثرگذاری سابق را ندارند و «روایت‌محوری» آن دچار فرسایش شده است.
• بیت‌کوین نه طلای دیجیتال شد، نه پوشش تورم، نه پناهگاه امن؛ و اکنون بیش از آن‌که موتور رشد باشد، به یک دارایی بالغ اما محدود با کاربردهای عمدتاً مالی تبدیل شده است.
• پیام معاملاتی این تغییر فاز روشن است: تا شکل‌گیری روایت صعودی جدید، بازار ممکن است وارد دوره‌ای از رکود قیمتی، کاهش نوسان و عملکرد ضعیف سهام مرتبط با کریپتو شود.

کریپتو پس از بیش از یک دهه آزمون و خطا، اکنون در حال تثبیت جایگاه خود به‌عنوان یک طبقه دارایی جریان اصلی است؛ اما همچنان محل مناقشه. در این مدت، روایت‌های متعددی بر تن بیت‌کوین پوشانده شد، اما هیچ‌یک ماندگار نبود. منتقدان همچنان بر طبل بی‌ارزشی می‌کوبند و حامیان سرسخت از آینده‌ای اجتناب‌ناپذیر سخن می‌گویند. واقعیت، به احتمال زیاد، جایی میان این دو قطب قرار دارد. یکی از ویژگی‌های شاخص فضای کریپتو، قطبی‌بودن افراطی بحث‌هاست. برای گروهی، این فناوری در حال بازنویسی نظام مالی جهانی است و مسیر پذیرش همگانی را طی می‌کند؛ برای گروهی دیگر، صرفاً یک حباب سفته‌بازانه است که سرانجام به صفر میل خواهد کرد. آنچه کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، سناریوی میانه است: اینکه رمزارزها به‌تدریج به یک طبقه دارایی مهم اما نسبتاً خاص تبدیل شوند؛ متصل به نظام مالی دلاری و بازارهای سنتی، اما نه کاملاً هم‌راستا با آن‌ها. اگر فعلاً کاربردهای مصرفی و Web3 را کنار بگذاریم، پرسش کلیدی برای معامله‌گران و سرمایه‌گذاران این است: بیت‌کوین دقیقاً چه کارکردی دارد؟ منتقدان می‌گویند تغییر مداوم روایت‌ها نشان می‌دهد هویت اقتصادی مشخصی در کار نیست. اگر داستان هر چند سال یک‌بار عوض می‌شود، شاید اساساً «داستانی» وجود ندارد. با این حال، همین انعطاف‌پذیری روایی سال‌ها موتور صعود بازار بود. هر بار که یک روایت تضعیف می‌شد؛ مثلاً ناکامی در تبدیل‌شدن به ابزار پرداخت گسترده، روایت تازه‌ای جای آن را می‌گرفت؛ از ورود وال‌استریت گرفته تا احتمال خرید توسط دولت آمریکا. اکنون اما این ماهیت آفتاب‌پرستانه به چالش تبدیل شده است. هر روایت که ناکام می‌ماند، دامنه داستان‌های قابل‌باور محدودتر می‌شود. بیت‌کوین نه به یک سیستم پرداخت پرحجم بدل شد، نه به پناهگاه امنی هم‌تراز با طلا. اما به عنوان پوشش تورمی چطور؟ عملکرد آن در دوره‌های تورم بالا، متناقض بود. دارایی پرریسک؟ زمانی با نزدک همگام بود، اما در مقاطعی که سهام فناوری جهش می‌کردند، از قافله عقب ماند. «طلای دیجیتال»؟ در دوره‌ای که طلا و نقره رشدهای قابل‌توجهی ثبت کردند، بیت‌کوین عمدتاً درجا زد.

“

«واگرایی اخیر این ابهام را پررنگ‌تر کرده است. از زمان انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ آمریکا، در حالی که طلا جهش قابل توجهی داشته و شاخص نزدک رشد محسوسی را تجربه کرده، بیت‌کوین تقریباً بدون روند مشخص باقی مانده است.»

محمد زمانی

اگر این دارایی هم «طلای دیجیتال» است و هم «دارایی پرریسک»، چرا همزمان با صعود فلزات گرانبها و سهام فناوری، واکنش مشابهی نشان نداده است؟ این همان لحظه‌ای است که پرسش بنیادی دوباره به سطح می‌آید: وقتی هیچ روایت غالبی پایدار نمی‌ماند، نقش اقتصادی بیت‌کوین دقیقاً چیست؟ دلایل عملکرد ضعیف بیت‌کوین بارها در مقالات یوتوتایمز مورد بررسی قرار گرفته، اما مرور فشرده آن‌ها تصویر روشنی از تغییر فاز بازار ارائه می‌دهد. از سال ۲۰۲۴، سرمایه‌گذاران شیء براق‌تری برای تخصیص سرمایه پیدا کردند: هوش مصنوعی. جریان نقدینگی که پیش‌تر به‌راحتی به سمت کریپتو سرازیر می‌شد، به‌تدریج به سوی سهام مرتبط با AI هدایت شد؛ جایی که رشد درآمد، داستانی ملموس‌تر و پشتوانه‌ای بنیادی‌تر داشت. در همین حال، بخشی از نهنگ‌های اولیه (سرمایه‌گذارانی که سال‌ها در این اکوسیستم حضور داشتند) در اوج چرخه اقدام به فروش گسترده کردند؛ چه از طریق ابزارهای ساختاریافته و چه فروش مستقیم بیت‌کوین در حوالی سقف‌های قیمتی. برای برخی، رؤیای اولیه ساتوشی دیگر با واقعیت بازار همخوانی نداشت. سقوط‌های ناگهانی ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ نیز ضربه‌ای جدی به اعتماد بازار وارد کرد. این رخداد، یادآور آن بود که حتی در فاز «بلوغ»، ساختار نقدینگی کریپتو همچنان شکننده است. در سطح روایت نیز، اغراق‌های تبلیغاتی و پیش‌بینی‌های غیرواقع‌بینانه برخی چهره‌های شناخته‌شده بازار، سرمایه‌گذاران محافظه‌کارتر را بیش از پیش محتاط کرد.

“

«وقتی تحلیل جای خود را به میم و تیترهای کلیک‌خور می‌دهد، جریان سرمایه نهادی تمایل کمتری به ماندن دارد.»

محمد زمانی

هم‌زمان، هشدارهایی درباره ریسک‌های بالقوه کوانتومی و آسیب‌پذیری‌های بلندمدت رمزنگاری منتشر شد و برخی مؤسسات، از جمله جفریز، تخصیص خود به بیت‌کوین را به صفر رساندند. مقررات‌زدایی نیز چهره‌ای دوگانه داشت: مشروعیت بیشتر از یک‌سو، اما افزایش رفتارهای سفته‌بازانه و حتی پمپاژهای سیاسی از سوی دیگر. پلتفرم‌های توکن‌سازی سریع و پروژه‌های موسوم به DAT یا عرضه‌های پرهیاهو، این تصور را تقویت کردند که بخش‌هایی از بازار همچنان در چرخه‌ای از استخراج نقدینگی خرد گرفتارند. اما شاید مهم‌ترین نقطه، جایی بود که تمام متغیرهای کلان به نفع بیت‌کوین چیده شد و با این حال، قیمت واکنش نشان نداد. دلار تضعیف شد، فلزات گرانبها جهش کردند، بازار سهام به سقف‌های تاریخی رسید. با این ترکیب، انتظار می‌رفت حداقل یکی از روایت‌های غالب (چه «طلای دیجیتال» و چه «دارایی پرریسک») فعال شود. اما بازار بی‌تفاوت ماند. اواسط ژانویه ۲۰۲۶، به‌نوعی لحظه حقیقت بود. گاوها از ارزندگی سخن می‌گفتند و خرس‌ها این پرسش را مطرح می‌کردند که اگر بیت‌کوین حتی در شرایط ایده‌آل هم رشد نمی‌کند، چه زمانی قرار است رشد کند؟ نمودار زیر مقایسه عملکرد یک‌ساله بیت‌کوین نسبت به طلا را که با خط مشکی نمایش داده شده در کنار تعداد دفعات استفاده از عبارت «طلای دیجیتال» در گزارش‌های بلومبرگ نشان می‌دهد. افزایش خط مشکی به معنای برتری عملکرد بیت‌کوین نسبت به طلاست. در چرخه‌های گذشته، رابطه‌ای بازتابی میان روایت و قیمت برقرار بود: رشد قیمت، روایت «طلای دیجیتال» را تقویت می‌کرد و این روایت، خود تقاضای تازه ایجاد می‌کرد. اما در سال جاری، روایت اوج گرفت بی‌آنکه قیمت همراهی کند. این گسست، بیش از هر چیز، نشان‌دهنده تغییر ماهیت بازار است؛ بازاری که دیگر صرفاً با داستان‌ها حرکت نمی‌کند.

✔️  بیشتر بخوانید: برای S&P500 «خبر خوب، خبر خوب است»؛ به شرطی که تورم غافلگیر نکند

در چرخه‌های گذشته، جهش‌های قیمتی بیت‌کوین خود به تقویت روایت «طلای دیجیتال» دامن می‌زد. نوعی بازخورد تقویتی شکل می‌گرفت: رشد قیمت، داستان را معتبرتر می‌کرد و داستان، تقاضای تازه می‌ساخت. اما در سال جاری، این رابطه بازتابی از هم گسست. روایت به اوج رسید، تیترها پر شد از «طلای دیجیتال»، اما قیمت همراهی نکرد. سپس نقره وارد فاز اصلاح شد، سهام نرم‌افزاری ترک برداشت و کریپتو با شتابی نگران‌کننده سقوط کرد. آن چرخه خودتقویت‌کننده‌ای که در دوره‌های قبل مشاهده می‌کردیم، عملاً از کار افتاد و اکنون پرسش این است که موتور بعدی حرکت از کجا خواهد آمد. البته از منظر تئوریک، بازگشت سریع بیت‌کوین به سطوحی مانند ۱۲۵ هزار دلار همچنان ممکن است؛ سناریویی که می‌تواند آن را دوباره همگام با طلا و سهام فناوری قرار دهد. اما موانع ساختاری پررنگ‌تر از گذشته‌اند. ریسک‌های فناورانه بلندمدت از جمله نگرانی‌های مرتبط با محاسبات کوانتومی، در کنار فشارهای مالی همچون سررسید بدهی‌های انباشته برخی بازیگران بزرگ بازار در سال‌های آینده، سایه‌ای از تردید ایجاد کرده‌اند. نوسانات چرخه‌ای همواره بخشی از DNA این بازار بوده است، اما این‌بار تکرار بیش از حد الگوها، نوعی فرسودگی ذهنی در میان سرمایه‌گذاران ایجاد کرده است. باید پذیرفت که کریپتو دیگر «بازار نوپا» نیست. بنیان‌گذاران نسل اول اکنون در میانه دهه چهارم یا پنجم زندگی خود هستند و نسل خریداران سنتی نیز به سال‌های پایانی فعالیت حرفه‌ای نزدیک می‌شود. عرضه ابزارهای مشتقه و نسخه‌های کاغذی از بیت‌کوین عملاً نامحدود است و برای جذب سرمایه تازه، یا به روایت جدید نیاز است یا به خریداران جدید. پرسش کلیدی اینجاست: موج بعدی تقاضا از کجا خواهد آمد؟ بخشی از خریداران نهادی اکنون با زیان مواجه‌اند و وال‌استریت با احتیاط بیشتری به ETFها می‌نگرد. در عین حال، یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های تاریخی این بازار (نوسان بالا) به‌طور محسوسی کاهش یافته است. بیت‌کوین زمانی برای بسیاری حکم بلیت بخت‌آزمایی را داشت؛ امکان جهش‌های چندصددرصدی در بازه‌های کوتاه. اما افت نوسان تحقق‌یافته ۳۶۰روزه نشان می‌دهد این ویژگی در حال تضعیف است. در افق میان‌مدت، همبستگی قابل‌توجهی میان ارزش بازار یک دارایی و سطح نوسان آن وجود دارد. طبقه دارایی چندتریلیون‌دلاری به‌سختی می‌تواند بار دیگر نوسانات سه‌رقمی را تجربه کند. بیت‌کوین تنها در صورتی دوباره «بلیت بخت‌آزمایی» خواهد شد که افتی عمیق (مثلاً به محدوده ۲۵ تا ۳۵ هزار دلار) را تجربه کند و از آنجا چرخه‌ای تازه آغاز شود. تا حدی می‌توان گفت در سال‌های اوج، خود نوسان محصول اصلی بود؛ جذابیتی که امکان تأمین مالی‌های تهاجمی و انتشارهای گسترده سهام توسط برخی شرکت‌های وابسته را فراهم می‌کرد و هیجان بازار را زنده نگه می‌داشت. امروز، با فروکش‌کردن آن نوسان، پرسش از هویت و کارکرد بیت‌کوین بیش از پیش جدی شده است.

✔️  بیشتر بخوانید: از خون نهنگ تا برق ارزان؛ چرا هوش مصنوعی ادامه همان مسیر تاریخی است

بی‌تردید نوآوری‌هایی مانند توکنیزه‌سازی دارایی‌ها، تسویه آنی در تجارت بین‌الملل و بازطراحی زیرساخت‌های بازار سرمایه، ظرفیت‌هایی واقعی و قابل‌توجه دارند. این تحولات می‌توانند در حاشیه، کارایی سیستم مالی را افزایش دهند و هزینه‌ها را کاهش دهند. اما پرسش سرمایه‌گذار این است: آیا این کاربردها موتور یک چرخه صعودی انفجاری خواهند بود؟ پاسخ هنوز روشن نیست. میان «پیشرفت تدریجی زیرساختی» و «روایت رشد نمایی قیمت» فاصله‌ای معنادار وجود دارد. اگر هدف، در اختیار داشتن یک دارایی پرریسک با همبستگی بالا با فناوری و رشد اقتصادی است، ابزارهای کلاسیک بازار سرمایه این نقش را شفاف‌تر ایفا می‌کنند. اگر به‌دنبال پناهگاه امن و ذخیره ارزش بدون ریسک طرف مقابل هستید، طلا همچنان جایگاه تثبیت‌شده‌ای دارد. اگر دغدغه تضعیف دلار است، موقعیت‌گیری مستقیم روی ارزها گزینه‌ای صریح‌تر است. اگر انگیزه، هیجان یک بلیت بخت‌آزمایی است، بازارهای دیگری این نقش را با شفافیت بیشتری ارائه می‌دهند. کریپتو اما اغلب به صحنه‌ای برای معامله روایت‌ها تبدیل شده است؛ جایی که سرمایه‌گذار نه بر مبنای جریان نقدی یا ارزش ذاتی، بلکه بر اساس داستان مسلط روز پوزیشن می‌گیرد.

“

«به‌احتمال زیاد، روایت صعودی دیگری برای بیت‌کوین شکل خواهد گرفت. تاریخ این بازار نشان داده که هیچ چرخه‌ای دائمی نیست. در صورت ظهور آن روایت، فرصت‌های معاملاتی نیز پدیدار خواهد شد.»

محمد زمانی

اما با کنار گذاشتن تدریجی کاربری‌های سرمایه‌گذاری؛ پوشش تورم، پناهگاه امن، دارایی پرریسک، طلای دیجیتال، سؤال اساسی پابرجاست: بیت‌کوین دقیقاً چه نقشی در پرتفوی ایفا می‌کند؟ بازدهی مرکب خیره‌کننده از سال ۲۰۱۵، هرچند چشمگیر، هزینه‌های سال‌های ۲۰۲۶ و پس از آن را پوشش نخواهد داد. همه فناوری‌ها قرار نیست به اندازه اینترنت یا هوش مصنوعی تحول‌آفرین باشند و این لزوماً نکته منفی نیست. کریپتو باقی خواهد ماند و بازار بزرگی نیز هست. اما در عمل، بیشتر یک طبقه دارایی مالی مبتنی بر روایت‌ها، کاربردهای درون‌سیستمی و مجموعه‌ای از استفاده‌های تخصصی است. شاید مهم‌ترین کاربرد پایدار آن، استیبل‌کوین‌ها باشند؛ ابزاری کارآمد برای انتقال و تسویه، اما از نظر روایی چندان هیجان‌انگیز. بیت‌کوین در حال حاضر بیش از هر چیز یک «اسفنج روایت» است؛ دارایی‌ای که داستان‌های مختلف را جذب می‌کند و برای مدتی با آن‌ها حرکت می‌کند، اما به‌سرعت از آن‌ها عبور می‌کند. اگر امروز بیت‌کوین می‌خرید، دقیقاً روی کدام سناریو شرط می‌بندید؟ کسری بودجه بزرگ‌تر؟ کاهش نرخ بهره فدرال رزرو؟ رشد قوی اقتصادی یا رکود عمیق؟ جهش سهام؟ صعود طلا؟ موج تازه ETFها؟ ذخیره استراتژیک بیت‌کوین در آمریکا؟ پاسخ روشن نیست. هر روایت مدتی متناسب به‌نظر می‌رسد و سپس کنار می‌رود. برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای، شاید نتیجه عملی این باشد: صبر برای شکل‌گیری روایت صعودی بعدی، ورود در فاز اولیه آن، و خروج پیش از آنکه داستان تازگی خود را از دست بدهد. در بازاری که سوخت اصلی آن روایت است، زمان‌بندی اهمیت بیشتری از باور بلندمدت دارد.

✔️  بیشتر بخوانید: تداوم سقوط سهام نرم‌افزاری؛ بازتعریف ارزش در عصر هوش مصنوعی؟

اما فراتر از قیمت و روایت‌های سرمایه‌گذاری، پرسش بزرگ‌تری مطرح است: تکلیف کاربردهای گسترده‌تر چه می‌شود؟ در ارزیابی این حوزه، اغلب به سراغ نوشته‌ها و استدلال‌های جدی‌ترین موافقان و مخالفان می‌روم. نه برای تأیید پیش‌فرض‌ها، بلکه برای سنجش کیفیت استدلال. آیا استدلال‌ها تازه، منسجم و الهام‌بخش‌اند؟ یا تکرار روایت‌هایی که بارها شنیده‌ایم؟ آیا خوش‌بینی بر پایه شواهد است یا صرفاً انرژی تبلیغاتی؟ و آیا بدبینی تحلیلی است یا صرفاً واکنشی و عاطفی؟ در هفته‌های اخیر، فضای تحلیلی شبکه‌های مالی مملو از یادداشت‌های بلند درباره آینده کریپتو بوده است؛ نوعی تسویه‌حساب فکری. برخی از چهره‌های قدیمی صنعت عملاً عقب‌نشینی کرده‌اند، برخی دو برابر شده‌اند، برخی موضعی متعادل گرفته‌اند. یکی از یادداشت‌های برجسته از سوی کریس دیکسون، شریک ارشد a16z، منتشر شد؛ چهره‌ای شناخته‌شده در سرمایه‌گذاری خطرپذیر و از مدافعان جدی Web3. انتظار می‌رفت استدلال او دست‌کم بخشی از تردیدها را رفع کند. اما نتیجه، برای بسیاری، قانع‌کننده نبود. تز اصلی این استدلال آن است که اکنون در «عصر مالی بلاکچین» قرار داریم و همان‌گونه که اینترنت میلیاردها نفر را هماهنگ کرد، بلاکچین نیز در نهایت چنین خواهد کرد. کاربردهای مالی مقدم‌اند و سایر کاربردها در ادامه شکل خواهند گرفت. همچنین عنوان می‌شود که ناکامی برخی پروژه‌های توکنیزه‌سازی ناشی از کمبود چارچوب‌های مقرراتی و مسئله اعتماد بوده و قوانین جدید می‌توانند این خلأ را پر کنند؛به‌ویژه در حوزه استیبل‌کوین‌ها. اما قیاس با اینترنت یا هوش مصنوعی، نیازمند شواهدی هم‌سنگ است. پرسش این است که آیا شواهد رفتاری بازار چنین ادعایی را تأیید می‌کند؟ تجربه سال‌های اخیر نشان داده کاربران علاقه‌ای به توکنیزه‌کردن آیتم‌های بازی‌های ویدیویی برای استفاده متقاطع در پلتفرم‌های مختلف ندارند. مدل‌های «بازی برای کسب درآمد»، DAOهای مصرفی، توکن‌های کاربردی و بسیاری از پروژه‌های متاورسی نتوانستند پذیرش پایدار ایجاد کنند. تب NFTها نیز فروکش کرد. حتی بازارهای میم‌کوین، که در مقاطعی جریان نقدینگی جذب کردند، بیشتر به چرخه‌های سفته‌بازانه شباهت داشتند تا نوآوری ساختاری. در مقابل، برخی کاربردها واقعاً تقاضا دارند: قراردادهای هوشمند، دیفای، کیف‌پول‌های سرد، توکنیزه‌سازی دارایی‌های مالی و استیبل‌کوین‌ها. کاربران برای این ابزارها کارکرد مشخص می‌بینند؛ به‌ویژه در انتقال ارزش و تسویه سریع. همچنین سفته‌بازی بر روی دارایی‌های دیجیتال، خود به یک کاربری تثبیت‌شده تبدیل شده است. اما این تقاضا عمدتاً در لایه مالی باقی مانده است. حوزه مصرف‌کننده گسترده، آن‌گونه که در روایت‌های اولیه وعده داده می‌شد، هنوز به مرحله انبوه نرسیده است. نمونه‌ای مانند Polymarket جذاب است، اما باید توجه داشت که بازارهای پیش‌بینی پیش از بلاکچین نیز وجود داشتند و در بسیاری موارد، تغییرات مقرراتی دهه ۲۰۲۰ بیش از نوآوری فناورانه در رشد آن‌ها نقش داشته است. حضور پلتفرم‌هایی خارج از اکوسیستم کریپتو نیز این نکته را تأیید می‌کند که برخی کاربردها محصول تغییر محیط نظارتی‌اند، نه الزاماً برتری ذاتی بلاکچین. پس از ۱۷ سال از معرفی بلاکچین و حدود یک دهه سرمایه‌گذاری سنگین و هیجان گسترده، به‌نظر می‌رسد این فناوری (جز در حوزه مالی) هنوز از «دره عبور» نکرده است. میلیاردها دلار سرمایه و میلیون‌ها ساعت توسعه صرف کاربردهای مصرفی شد، اما خروجی عمدتاً مجموعه‌ای از محصولات جالب اما تخصصی بوده است. صنعت کریپتو در امور مالی تثبیت شده، اما در عرصه پذیرش انبوه مصرف‌کننده، هنوز فاصله قابل‌توجهی تا وعده‌های اولیه دارد. بر اساس جمع‌بندی تیم UtoTimes، کریپتو در حال بلوغ به‌عنوان یک طبقه دارایی کوچک اما معنادار است؛ بازاری با برخی کاربردهای مهم اما عمدتاً تخصصی. نه کمتر و نه بیشتر. می‌توان آن را با صنایعی مانند بازی‌های ویدیویی، چاپ سه‌بعدی یا واقعیت مجازی مقایسه کرد؛ حوزه‌هایی هیجان‌انگیز، مفید و دارای جایگاه اقتصادی مشخص، اما نه در مقیاس اینترنت، راه‌آهن قرن نوزدهم یا هوش مصنوعی. موجی بنیادین که آن را به «سرزمین موعود» برساند، در افق دیده نمی‌شود. کریپتو دیگر در مرحله آغازین نیست. به بلوغ رسیده است. آنچه امروز می‌بینیم، احتمالاً همان چیزی است که باید بر اساس آن تصمیم‌گیری کرد. طبیعتاً دیدگاه‌های مخالف نیز وجود دارد. برخی سرمایه‌گذاران و کارآفرینان همچنان معتقدند موج بعدی نوآوری در راه است و بازار هنوز در ابتدای مسیر قرار دارد. این استدلال‌ها ارزش خواندن دارند، اما در نهایت، برای بسیاری قانع‌کننده نیستند. تجربه نشان داده «راه‌حل‌هایی در جست‌وجوی مسئله» همیشه به مسئله‌ای واقعی ختم نمی‌شوند.

پیامدهای معاملاتی

اگر این چارچوب تحلیلی را بپذیریم، سناریوی محتمل آن است که بیت‌کوین وارد دوره‌ای طولانی از حرکت خنثی شود؛ دو سال سرمایه راکد. این گزاره شاید در نگاه اول اغراق‌آمیز به‌نظر برسد، به‌ویژه آنکه قیمت از سقف‌های تاریخی فاصله گرفته است. اما تاریخ بازار خلاف آن را نشان می‌دهد. خرید در نخستین اصلاح‌های ۲۰۱۸ یا ۲۰۲۱ نیز الزاماً به بازدهی سریع منجر نشد؛ در بسیاری موارد، سرمایه‌گذاران طی دو سال بعد یا در زیان باقی ماندند یا صرفاً به نقطه سر به سر رسیدند. تاریخ ورود میزان افت از سقف یک‌ساله بازدهی طی دو سال پس از ورود ۳۱ مارس ۲۰۱۸ ۵۱٪ ۵٪- ۱۱ فوریه ۲۰۲۶ ۴۵٪ نامشخص ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱ ۴۱٪ ۱۲٪- ۳۱ مه ۲۰۲۱ ۳۸٪ ۲۶٪- ۳۱ ژانویه ۲۰۲۲ ۳۷٪ ۱۰٪+ ۳۰ آوریل ۲۰۱۸ ۳۴٪ ۵٪- ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۱ ۳۰٪ ۳۰٪- ۳۱ ژانویه ۲۰۱۸ ۲۹٪ ۶٪- ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۱ ۲۶٪ ۳۸٪- ۲۸ فوریه ۲۰۱۸ ۲۵٪ ۱۸٪- در هر دو چرخه گذشته، زمستان کریپتو پایان یافت و کسانی که در کف‌ها خرید کرده بودند در نهایت پاداش گرفتند. اما مسئله زمان بود. سرمایه برای چند سال عملاً بدون بازده ماند. این‌بار، ریسک آن است که این دوره سکون حتی طولانی‌تر شود. در چنین محیطی، سهام شرکت‌های وابسته به کارمزد و حجم معاملات نیز با فشار مواجه خواهند شد. وقتی نوسان پایین است، گردش معاملات افت می‌کند و درآمد پلتفرم‌های معاملاتی کاهش می‌یابد. حتی پس از افت‌های قابل‌توجه اخیر، احتمال عملکرد ضعیف‌تر همچنان وجود دارد؛ به‌ویژه اگر نسل اولیه سرمایه‌گذاران خرد به‌تدریج از بازار فاصله بگیرد و موج تازه‌ای از تقاضا شکل نگیرد. با این حال، نباید از یک نکته غافل شد: بیت‌کوین پیش‌تر نیز دوره‌های رکود عمیق را تجربه کرده و هر بار روایت تازه‌ای آن را به چرخه صعودی بازگردانده است. بنابراین حفظ هوشیاری برای شناسایی روایت صعودی بعدی اهمیت دارد. اما اتکا به آن، بدون نشانه‌های عینی، استراتژی مناسبی نیست. در نهایت، اگر بیت‌کوین به محدوده‌های پایین‌تری (مثلاً ۲۵ تا ۳۵ هزار دلار) بازگردد، ممکن است دوباره ویژگی «بلیت بخت‌آزمایی» را تا حدی بازیابد و ورود با دید بازگشت میان‌مدت منطقی‌تر شود. اما در سطوح کنونی، مسئله اصلی نه احتمال صفر شدن است و نه جهش انفجاری؛ بلکه پرسش درباره کارکرد و زمان‌بندی است. کریپتو احتمالاً باقی خواهد ماند. اما برای سرمایه‌گذار حرفه‌ای، بقا کافی نیست؛ نقش مشخص در پرتفوی و نسبت ریسک به بازده تعیین‌کننده است.

لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.

در یک نگاه

• بیت‌کوین با از دست دادن مومنتوم صعودی، دوباره به زیر ۷۰,۰۰۰ دلار سقوط کرد و نمودار تکنیکال وضعیت نگران‌کننده‌ای دارد.
• اگر حمایت آخر هفته در ۶۷,۳۲۸ دلار شکسته شود، تصویر بازار بسیار زشت خواهد شد.
• مایکل سیلور مدعی شد حتی اگر بیت‌کوین ۹۰٪ بریزد، بدهی‌های استراتژی را بازپرداخت می‌کند.
• فقدان خریدار جدید و جذابیت طلا به عنوان جایگزین دلار، مشکل اصلی فعلی بیت‌کوین است.

بیت‌کوین در وضعیت خطرناک؛ خریداران کجاند؟

قیمت بیت‌کوین رفتاری ناامیدکننده از خود نشان می‌دهد و وضعیت نمودار حتی بدتر است. پس از دو هفته فاجعه‌بار در بازار کریپتو، به نظر می‌رسد اصلاح هنوز تمام نشده است. اگرچه جهش بزرگ روز جمعه از ۶۰,۰۰۰ دلار (که شایعه شد ناشی از لیکوئید شدن یک نهاد آسیایی بوده) چشمگیر بود، اما خریداران نتوانستند قدرت خود را حفظ کنند. تحلیلگران اشاره می‌کنند که با وجود بازگشت ریسک‌پذیری در بازار سهام تکنولوژی در روز گذشته، بیت‌کوین نتوانست همگام شود و امروز با افت ۲.۲ درصدی به ۶۸,۷۰۰ دلار رسیده است.

هشدار تکنیکال: حمایت ۶۷ هزار دلاری

هنوز برای به صدا درآوردن زنگ خطر نهایی زود است، اما اگر کف قیمتی آخر هفته در ۶۷,۳۲۸ دلار شکسته شود، تصویر بازار بسیار زشت خواهد شد. در تایم‌فریم بلندمدت، قیمت به سطوح پیش از انتخابات ترامپ بازگشته است. اگرچه مقررات‌زدایی وعده داده شده محقق شد، اما به جای سود، سیل کلاهبرداری‌ها را به همراه آورد که اعتماد را از بین برده است؛ مثل غولی که از چراغ جادو بیرون آمده اما آرزوی شما را به کابوس تبدیل کرده است.

“

حتی اگر بیت‌کوین در چهار سال آینده ۹۰ درصد سقوط کند، ما بدهی را بازپرداخت می‌کنیم. فقط آن را به جلو می‌اندازیم.

مایکل سیلور - مدیرعامل استراتژی

مایکرواستراتژی و مشکل عدم خریدار

مایکل سیلور، مدیرعامل استراتژی، امروز در CNBC تلاش کرد ریسک‌های مربوط به هولدینگ ۴۸ میلیارد دلاری (۷۱۴,۶۴۴ بیت‌کوین) خود را کم‌اهمیت جلوه دهد. او مدعی شد که حتی در صورت ریزش ۹۰ درصدی هم مشکلی ندارد. البته این ادعا وابسته به پیدا کردن وام‌دهندگان مایل است که تصور آن سخت است، هرچند لیکوئید شدن اجباری این شرکت در کوتاه‌مدت بعید به نظر می‌رسد. مشکل بزرگتر بیت‌کوین، نبود خریدار است. در حالی که طلا به عنوان جایگزین دلار تیترها را تسخیر کرده، هنوز هیچ خزانه‌داری رسمی بیت‌کوین را به عنوان دارایی ذخیره نپذیرفته است.

سناریوی صعودی کجاست؟

در یوتوتایمز علاوه بر ریسک‌های نزولی، سناریوی صعودی را هم در نظر می‌گیریم. نمودار ساعتی نشان‌دهنده نوعی تثبیت قیمت (Consolidation) است. اگر بیت‌کوین بتواند مقاومت ۷۲,۰۰۰ دلار را بشکند، ممکن است شاهد تکرار ترس از جاماندن (FOMO) باشیم که روز جمعه قیمت را بالا کشید. بر اساس جمع‌بندی تیم یوتوتایمز، بازار کریپتو در نقطه‌ای حساس و شکننده قرار دارد. رقابت با طلا، عدم همراهی با سهام تکنولوژی و الگوهای تکنیکال نزولی، کفه ترازو را فعلاً به سمت فروشندگان سنگین کرده است.

لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.