در یک نگاه

• آمریکا بیشترین حجم قدرت هوایی خود از زمان حمله ۲۰۰۳ به عراق را در خاورمیانه مستقر کرده است.
• دونالد ترامپ هنوز درباره صدور دستور حمله به ایران تصمیم نهایی نگرفته، اما گزینه‌های نظامی گسترده روی میز قرار دارد.
• سناریوها از حملات محدود به تأسیسات هسته‌ای تا کارزار هوایی چند‌هفته‌ای با اهداف راهبردی‌تر را شامل می‌شود.

ایالات متحده در حال گردآوری بزرگ‌ترین آرایش قدرت هوایی خود در خاورمیانه از زمان تهاجم به عراق در سال ۲۰۰۳ است؛ تحولی که نشان می‌دهد تنش میان امریکا و ایران وارد مرحله‌ای حساس شده است. با وجود این آرایش کم‌سابقه، دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی برای صدور دستور حمله را اتخاذ نکرده است. بر اساس داده‌های رهگیری پرواز و اطلاعات مقامات آمریکایی، جنگنده‌های پیشرفته اف-۳۵ و اف-۲۲ به منطقه اعزام شده‌اند. یک ناو هواپیمابر دوم به همراه هواپیماهای تهاجمی و جنگ الکترونیک در راه است. هواپیماهای فرماندهی و کنترل که نقش حیاتی در هماهنگی عملیات‌های هوایی گسترده دارند، نیز به منطقه منتقل می‌شوند و سامانه‌های پدافندی زمینی بیشتری در هفته‌های اخیر مستقر شده‌اند. این سطح از آمادگی نظامی به آمریکا این امکان را می‌دهد که به‌جای یک حمله محدود و کوتاه؛ مشابه عملیات «چکش نیمه‌شب» در ژوئن گذشته علیه سه سایت هسته‌ای ایران، گزینه اجرای یک کارزار هوایی چند هفته‌ای را در اختیار داشته باشد. به گفته مقامات، ترامپ چندین جلسه توجیهی درباره گزینه‌های نظامی دریافت کرده که همگی با هدف وارد آوردن حداکثر فشار به حاکمیت ایران و نیروهای نیابتی آن طراحی شده‌اند. در بعد دیپلماتیک، نمایندگان دو کشور این هفته در ژنو دیدار کردند. سخنگوی کاخ سفید از «پیشرفت اندک» در گفت‌وگوها خبر داده، اما اذعان کرده اختلافات همچنان عمیق است. ایران قرار است طی هفته‌های آینده پیشنهاد دقیق‌تری ارائه کند. ترامپ بارها تأکید کرده ترجیح می‌دهد توافقی حاصل شود که برنامه هسته‌ای ایران را متوقف کند، اما در عین حال هشدار داده در صورت شکست مذاکرات، گزینه نظامی روی میز باقی می‌ماند. سناریوهای بررسی‌شده شامل حملات محدود به تأسیسات هسته‌ای و موشکی ایران یا حتی کارزاری گسترده‌تر برای هدف قرار دادن مقامات سیاسی و نظامی با هدف تضعیف یا تغییر ساختار سیاسی است. برخی مقامات اسرائیلی از جمله نتانیاهو بر این باورند که فشار نظامی می‌تواند تهران را به امتیازدهی بیشتر وادار کند؛ به‌ویژه در زمینه برنامه موشک‌های بالستیک. در سطح عملیاتی، ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» هم‌اکنون در منطقه حضور دارد و «جرالد آر. فورد» نیز به آن ملحق خواهد شد. ده‌ها جنگنده و هواپیمای پشتیبانی در پایگاه‌های اردن و عربستان مستقر شده‌اند. با این حال، این آرایش همچنان در مقایسه با جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ یا عملیات آزادی عراق در ۲۰۰۳ کوچک‌تر است؛ زمانی که صدها هواپیما و چندین ناو هواپیمابر درگیر عملیات بودند. تحلیلگران یوتوتایمز معتقدند که شرایط امروز کمی متفاوت است. نیروی هوایی آمریکا نسبت به دهه ۱۹۹۰ کوچک‌تر شده و ائتلاف بین‌المللی گسترده‌ای مانند آن زمان شکل نگرفته است. همچنین برخی کشورهای منطقه فضای هوایی خود را برای عملیات احتمالی محدود کرده‌اند. در مقابل، فناوری‌های پنهان‌کار، تسلیحات هدایت‌شونده دقیق و توانایی عملیات از فواصل دور؛ از جمله از پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در دیه‌گو گارسیا، برتری عملیاتی واشنگتن را تقویت کرده است. ایران نیز بی‌دفاع نیست. این کشور همچنان زرادخانه موشکی قابل‌توجهی در اختیار دارد و می‌تواند پایگاه‌های آمریکا یا متحدانش را هدف قرار دهد. همچنین تهدید بستن تنگه هرمز؛ مسیر حیاتی انتقال نفت، به‌عنوان یک ابزار بازدارنده بالقوه مطرح است.

“

«در داخل آمریکا، برخی مقامات و تحلیلگران بر این باورند که افزایش چشمگیر حضور نظامی ممکن است بیش از آنکه مقدمه جنگ باشد، اهرمی برای فشار دیپلماتیک باشد.»

محمد زمانی

هدف می‌تواند این باشد که تهران در برابر نمایش قدرت عقب‌نشینی کند و به توافقی تن دهد که از دید واشنگتن رضایت‌بخش‌تر است. با این حال، پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است: در صورت وقوع هرگونه اقدام نظامی، پیامدهای مرحله بعد چه خواهد بود؟ مارکو روبیو در اظهاراتی اخیر اشاره کرده که سناریوهای پس از هرگونه تحول احتمالی، همچنان با عدم قطعیت همراه است و چشم‌انداز روشنی درباره چگونگی تحولات سیاسی وجود ندارد. برخی ناظران نیز معتقدند در صورت بروز تغییرات، معادلات داخلی قدرت می‌تواند دستخوش بازتنظیم‌هایی شود و حتی نیروهای نظامی قدرت بیشتری را به‌دست آورند؛ هرچند درباره شکل و ابعاد آن دیدگاه‌های متفاوتی مطرح است.

✔️ بیشتر بخوانید: «رونق بدون اشتغال»؛ شکاف بی‌سابقه میان رشد تولید و بازار کار آمریکا

بر اساس جمع‌بندی تیم UtoTimes، آمریکا در نقطه‌ای ایستاده که هم گزینه دیپلماسی و هم گزینه اقدام نظامی به‌طور هم‌زمان فعال است. تمرکز بی‌سابقه قدرت هوایی در منطقه نه‌تنها پیامی به تهران، بلکه پیامی به متحدان و رقبای جهانی واشنگتن است. اینکه این نمایش قدرت به توافقی سخت‌گیرانه منتهی شود یا به درگیری‌ای گسترده‌تر، تصمیمی است که در کاخ سفید گرفته خواهد شد؛ تصمیمی که می‌تواند معادلات امنیتی و انرژی جهان را برای سال‌ها دگرگون کند.

لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.